Atatürk'ün Keriman Halis Hanım'ın Dünya Güzeli Seçilmesi Üzerine Yunus Nadi Bey'e Demeci (1 Ağustos 1932);

"Atatürk Dönemi", Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı yaptığı 1923 ile 1938 yılları arasındaki dönemi kapsamaktadır. Bu dönemde Türkiye'yi çağdaş ve gelişmiş ülkelerin düzeyine çıkarma ve hatta bu düzeyi geçme amacıyla siyasi, hukuki ve kültürel alanlarda büyük değişimler yapılmıştır.

Atatürk, Türkiye'nin en güzel kızının seçilmesi fikrine sıcak bakmış ve tüm dünyada 1888'den itibaren yapılan bu etkinliğin Türkiye'de de yapılmasında bir sakınca görmeyerek bu fikri desteklemiştir. Bu bilgiler ışığında Atatürk Dönemi'nde toplamda altı defa Türkiye Güzellik Yarışması düzenlenmiştir.

Türkiye'deki ilk defa Güzellik Yarışması organizasyonu ise 1926 yılında yapılmış ancak başarısız bir deneme olarak tarihteki yerini almıştır. Organizasyon İpek Film şirketi tarafından Beyoğlu Emek Sineması'nda düzenlenmiştir. Yarışma sonucunda birinci seçilen Ermeni asıllı "Araksi Çetinyan" yarışmanın düzenlendiği İpek Film Şirketi çalışanı olduğundan ötürü

-kayırma- olarak yorumlanmış,  bu sebeple organizasyon yok sayılmıştır.

Geçerli olan beş yarışma ise Cumhuriyet gazetesi tarafından ve Yunus Nadi (Abalıoğlu) Bey'in teşvikiyle tertip edilmiştir. Atatürk Dönemi’nde düzenlenen tüm güzellik yarışmalarının sunuculuğunu jüri içinde de yer alan Peyami Safa üstlenmiş; beş yarışmayı da 6. Noter Galip Bingöl onaylamıştır. Yarışmalarda adayların fotoğraflarını ve filmlerini Ferit İbrahim (Özgürar), Foto Femina, Foto Süreyya, Foto Weinberg, Foto Ethem, Foto Eleni çekmiştir. Yarışmalar büyük ölçüde Turkuaz Salonlarında düzenlenmiş, ancak son yarışma Maksim Salonu’nda yapılıp neticesi Tokatlıyan’da açıklanmıştır.

2 Temmuz 1932’de gerçekleştirilen Türkiye Güzellik Yarışması’nı büyük çoğunlukla ve tartışmasız bir şekilde İstanbul doğumlu, Feyziati Lisesi mezunu olan, az seviyede Fransızca bilen 18 yaşındaki Keriman Halis kazanmıştır. Yüzmeye, biniciliğe ve patene merakı olan, dikiş dikmeyi ve yemek yapmayı seven Keriman Halis, "Hızır Yangın Söndürme Aleti Acentesi" Halis Bey ile ev hanımı Ferhunde Hanım’ın kızıdır ve beş kardeşi vardır.

31 Temmuz 1932’de Belçika’nın Spa kentinde düzenlenen ve 28 adayın (Türkiye, Fransa, Belçika, İspanya, Polonya, Estonya, Macaristan, Almanya, İngiltere, Yunanistan, Danimarka, Rusya, İtalya, Hollanda, Romanya, Yugoslavya, ABD, Kanada, Cezayir, Kolombiya, Arjantin, Venezüella, Brezilya, Kosta Rika, Peru, Panama, Meksika, Antil Adaları) katıldığı Dünya Güzellik Yarışması’nda en büyük rakibi Almanya’yı geride bırakarak kraliçe seçilmiştir.

Belçika’ya babası Halis Bey ve amcası bestekâr Muhlis Sabahattin (Ezgi) Bey ile giden ve “temiz ve boyasız yüzü, masum güzelliği, kibar hâl ve tavrı, emsalsiz zarif endamı ile Şark ve Garp güzelliklerini birbirine mezcetmiş müstesna bir güzel” olarak tanıtılan Keriman Halis için dış basında da "her iki dünyanın tüm güzelliklerini yenen Türk kızı” denilmiştir.

Türk basınının gözünde "asil Türk kadınının başarısı, Cumhuriyet’in ve inkılapların kanıtı" olan Keriman Halis’e TBMM Reisi Kazım (Özâlp), Dâhiliye Vekili Şükrü Kaya ve Tevfik Rüştü (Aras) riyasetindeki Hariciye Vekâleti, İstanbul Valisi ve Belediye Reisi Muhittin (Üstündağ) tarafından tebrik telgrafları çekilmiştir.

Ayrıca Reisicumhur Mustafa Kemal (ATATÜRK) Paşa, Cumhuriyet gazetesi Başyazarı Yunus Nadi Bey'e bir demeç vermiştir. Demeç, 3 Ağustos 1932 günü gazetede yayımlanmıştır. Ancak gazetelerde demecin tarihi hakkında bir bilgi bulunmamaktadır. "Atatürk'ün Nöbet Defterleri" adlı eserde Yunus Nadi Bey'in 1 Ağustos 1932 günü Dolmabahçe Sarayı'nda kabul edildiği kaydı bulunmaktadır. Bu bilgi ışığında söz konusu beyanat tarihini 1 Ağustos 1932 olarak kabul etmek mümkündür.

Reisicumhur Mustafa Kemal (ATATÜRK) Paşa'nın 3 Ağustos 1932’de Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan demeci ise şöyledir:

[...]

"Türk ırkının asil güzelliğinin daima korunmuş olduğunu gösteren dünya hakemlerinin bu Türk çocuğu üzerindeki hükümlerinden memnunuz. Fakat Keriman Ece hepimizin işittiğimiz gibi söylemiştir ki, o, bütün Türk kızlarının en güzeli olmak iddiasında değildir. Bu güzel Türk kızımız, ırkının kendi mevcudiyetinde tabii olarak tecelli ettirdiği güzelliğini dünyaya, dünya hakemlerinin tasdikiyle tanıttırmış olmakla elbette kendini memnun ve bahtiyar saymakta haklıdır. Türk milleti, bu güzel çocuğunu şüphesiz samimiyetle tebrik eder.

Cumhuriyet gazetesi bu meselede Türk ırkının diğer diğer dünya milletleri içinde mümtaz olan asil güzelliğini göstermek teşebbüsünü takip etmiş ve bunu dünya gözünde muvaffakiyetle neticelendirmiştir. Ondan dolayı bittabi bu vesile ile de takdir ve tebriklerimize hak kazanmıştır.

Şunu ilave edeyim ki, Türk ırkının dünyanın en güzel ırkı olduğunu tarihi olarak bildiğim için, Türk kızlarından birinin dünya güzeli seçilmiş olmasını çok tabii buldum. Fakat Türk gençlerine bu münasebetle şunu da hatırlatmayı lüzumlu görüyorum:

İftihar ettiğimiz tabii güzelliğinizi fenni tarzda muhafaza etmesini biliniz ve bu yolda uyanıl bir gelişmenin devamlı tahakkukunu ihmal etmeyiniz. Bununla beraber asıl uğraşmaya mecbur olduğunuz şey, analarınızın ve atalarınızın oldukları gibi yüksek kültürde ve yüksek fazilette dünya birinciliğini tutmaktır."

Kaynakça:

1-)Cumhuriyet, 3 Ağustos 1932, Numara: 2960, s.1; Akşam, 3 Ağustos 1932, Numara: 4962, s.1; Vakit, 4 Ağustos 1932, Numara: 5233, s.2; Milliyet, 4 Ağustos 1932, Numara: 2328, s.1-2.

2-)"Atatürk'ün Nöbet Defterleri 1931-1938", Toplayan: Özel Şahingiray, Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1955, s.82.

3-)"Atatürk Ansiklopedisi", -Atatürk Dönemi Güzellik Yarışmaları-, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/899/Atat%C3%BCrk-D%C3%B6nemi-G%C3%BCzellik-Yar%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1

4-)"Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri III", Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayımları, Ankara, 1954, s,91.

5-)"Atatürk'ün Bütün Eserleri, Cilt:25, (1931-1932), Kaynak Yayınları, İstanbul Nisan 2009, s.390.