Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın İzmir ve Bursa'nın geri alınması sebebiyle Türk Ulusuna yayınladığı beyanname [12 Eylül 1922];

İzmir

12.9.38 [1922]

Büyük ve asil Türk milleti;

Ordularımız 9 Eylül 338 [1922] sabahı İzmir'imizi ve yine 9 Eylül 338 [1922] akşamı Bursa'mızı muzafferen kurtardılar. Akdeniz, askerlerimizin zafer teraneleriyle dalgalanıyor. Asya imparatorluğuna yeltenen küstah bir düşmanı muharebe meydanlarına gelmek cesaretinde bulunan ordu kumandanları ile kumanda heyetleri, günlerden beri Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetinin harp esiri bulunuyorlar.

Düşmanın başkumandan tayin ettiği General "Trikopis" birçok gece ve gündüz ümitsizce muharebelerden ve her kurtuluş çaresini tecrübe ettikten sonra nihayet mahiyetindeki generaller ve erkânıharbiyeleri ve kumanda ettiği ordunun elinde kalabilen kalıntılarıyla teslimiyet arz eyledi. Eğer Yunan Kralı da bugün esirlerimiz arasında bulunmuyorsa, bu tacidarların şiarı esasen yalnız milletlerinin sefalarına iştirak etmek olduğundan, muharebe meydanlarının felaketli günlerinde onların saraylarından başka bir şey düşünmemek tabiatlarındandır.

Batı fabrikalarının çelik zırhlarıyla kaplanan muazzam Yunan orduları artık Anadolu dağlarında subayları tarafından terk edilmiş zavallı sürüler, cinayetlerinden dehşete düşerek kudurmuş kitleler ve ağaç diplerinde kalmış dermansız yaralılardan ibaret kaldı. Düşman ordularının harp malzemesi hemen üçte ikisi itibarıyla topraklarımızdadır.

Düşmanın esirlerinden başka insan zayiatının yüz binden ne kadar fazla olduğunu tayin etmek müşküldür. Fakat resmi salahiyet ile milletimize müjdelerim ki, bizim insan kaybımız dörtte üçü hafif yaralı olmak üzere on bin nüfusa ulaşmaktadır.

Büyük Türk milleti! Ordularımızın kabiliyet ve kudreti düşmanlarımıza dehşet, dostlarımıza emniyet verecek olgunluk ile tezahür etti. Millet orduları, on dört gün zarfında büyük bir düşman ordusunu imha ettiler. Dört yüz kilometrelik aralıksız bir takip yaptılar. Anadolu'daki bütün işgal edilmiş memleketimizi geri aldılar. Bu büyük zafer yalnız senin eserindir. Çünkü, İzmir'imizi siyasi ihtiraslar neticesinde adeta memnunen düşmana teslim eden heyetlerle milletin hiçbir münasebeti yoktu. Bursa'mızı istila eden Yunan kuvvetleri ise ancak imparatorluğun askeri teşkilatıyla emel birliği ve harekât birliği ederek muvaffak olmuşlardı. Vatanın kurtuluşu, milletin oy ve iradesi kendi mukadderatı üzerinde kayıtsız şartsız hâkim olduğu zamandan başlamış ve ancak milletin vicdanından doğan ordularla olumlu ve kati neticelere ermiştir.

Büyük ve asil Türk milleti! Anadolu'nun kurtuluşu zaferini tebrik ederken, sana İzmir'den, Bursa'dan, Akdeniz ufuklarından ordularının selamını da takdim ediyorum.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Reisi

Başkumandan

Mustafa Kemal"

Kaynakça:

1-Genelkurmay Başkanlığı Harp Tarihi Dairesi Arşivi, Dolap 31, Göz 1. Dosya 116, Klasör 1763'ten fotokopisiyle birlikte aktaran: Harp Tarihi Vesikaları Dergisi, Haziran 1968, Sayı: 64, Vesika No: 1446.

2-Beyannamenin 13 Eylül 1922 tarihli örneği için bkz. Hakimiyeti Milliye, 18 Eylül 1922.

3-Salih Bozok'un not defterindeki suretinin fotokopisi için bkz. "Atatürk Belgeler, El Yazısıyla Notlar, Yazışmalar", Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul, 1998, s.176-178.

4- Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt:13 (1922)", Kaynak Yayınları: 392, Birinci Basım: Haziran 2004, s.274-275.