Mustafa Kemal ATATÜRK 'ün 10. Yıl Söylevi [29 Ekim 1933];

Çankaya Köşkü’nün Kütüphanecisi Nurettin Ulusu, Atatürk ile birlikte kutladıkları Cumhuriyet Bayramlarını anılarında bizlere şöyle aktarır:

-" ATATÜRK, dini ve resmi tüm bayramlara karşı duyarlıydı, amma Cumhuriyet Bayramı’nın O’nun için çok ayrı bir özelliği vardı. Ogün başka türlü duygular taşır ve heyecanını da hepimize belli ederdi. Bayramdan bir gün evvel hazırlanmaya başlardı. 29 Ekim’den bir gece evvel yani 28 Ekim gecesi sofrada çok hafif bir kadeh içki alır ve sohbetini kısa keser, erkenden odasına çekilir ve yatardı.

Yine bir gün evvelden çalışma odasında veya kütüphanede, ertesi gün törende ne konuşacağını, neler söylemesi gerektiğini, küçük notlar halinde toplar, sonra da hepsinin ortak noktasını tespitle, konuşmasının ana hatlarını çıkarırdı. Hatta birkaç kere de kütüphanede bana dinletmişti. Tane tane, vurguları tam yerinde yaparak konuşmalarını hayranlıkla hep izlerdik. Müthiş güzel bir hitabet sanatı ve etkileyici bir ses sanatı vardı.

29 Ekim sabahı erkenden kalkar, tıraşını hemen olur ve böylece merasimimiz başlardı. Berber Mehmet ve Berber Rıdvan ilk önce tıraş dolayısıyla yanına girdiklerinden, ATATÜRK ‘ün elini ilk öpenler onlar olurdu. Bilahare yatak odasından çıkışlarından sonra salona gelince, önce sofra şefimiz İbrahim Bey, sonra ben ve diğer arkadaşlarımız sırayla ATATÜRK ‘ün mübarek elini öper ve bayramını kutlardık. Bu el öpme merasimi sırasında, öyle bir duruşu vardı ki, sanki askeri kıtada, askeri bir törendeydi.

Bu büyük bayramı dolayısıyla da ATATÜRK bütün köşk müstahdemini vazife ve görev kademelerine göre, mütenasip nakti tahrifatta da bulunurdu. Özetle bu bayramı ATATÜRK ve bizler adeta bir dini bayram gibi kutlardık.

Netice itibariyle Cumhuriyet Bayramı O’nun için her şeydi. 10’ncu Yıl Nutku'nu nasıl güzel, nasıl anlamlı ve nasıl etkileyici okuduğunu yıllar sonra bile unutmamız, Türk halkının unutması mümkün mü? Hele o Ne mutlu Türküm diyene diye Türk halkına seslenmesi ve haykırması hiç unutulur mu?..

10. Yıl Söylevi:

[...] "Türk Milleti!

Kurtuluş savaşına başladığımızın 15 inci yılındayız. Bugün cumhuriyetimizin onuncu yılını doldurduğu en büyük bayramdır.

Kutlu olsun!

Bu anda büyük Türk milletinin bir ferdi olarak bu kutlu güne kavuşmanın enderin sevinci ve heyecanı içindeyim.

Yurttaşlarım!

Az zamanda çok ve büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü, temeli, Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyetidir.

Bundaki muvaffakiyeti Türk milletinin ve onun değerli ordusunun bir ve beraber olarak azimkârane yürümesine borçluyuz.

Fakat yaptıklarımızı asla kâfi görmeyiz. Çünkü daha çok ve daha büyük işler yapmak mecburiyetinde ve azmindeyiz. Yurdumuzu dünyanın en mâmur ve en medeni memleketleri seviyesine çıkaracağız. Milletimizi en geniş refah, vasıta ve kaynaklarına sahip kılacağız. Millî kültürümüzü muasır medeniyet seviyesinin üstüne çıkaracağız.

Bunun için, bizce zaman ölçüsü geçmiş asırların gevşetici zihniyetine göre değil, asrımızın sürat ve hareket mefhumuna göre düşünülmelidir. Geçen zamana nisbetle, daha çok çalışacağız. Daha az zamanda, daha büyük işler başaracağız. Bunda da muvaffak olacağımıza şüphem yoktur. Çünkü, Türk milletinin karakteri yüksektir.

Türk milleti çalışkandır. Türk milleti zekidir. Çünkü Türk milleti millî birlik ve beraberlikle güçlükleri yenmesini bilmiştir. Ve çünkü Türk milletinin yürümekte olduğu terakki ve medeniyet yolunda, elinde ve kafasında tuttuğu meşale, müspet ilimdir. Şunu da ehemmiyetle tebarüz ettirmeliyim ki, yüksekbir insan cemiyeti olan Türk milletinin tarihî bir vasfı da, güzel sanatları sevmek ve onda yükselmektir.

Bunun içindir ki, milletimizin yüksek karakterini, yorulmaz çalışkanlığını, fitrî zekâsını, ilme bağlılığını, güzel sanatlara sevgisini, millî birlik duygusunu mütemadiyen ve her türlü vasıta ve tedbirlerle besliyerek inkişaf ettirmek millî ülkümüzdür.

Türk milletine çok yaraşan bu ülkü, onu, bütün beşeriyete hakikî huzurun temini yolunda, kendine düşen medenî vazifeyi yapmakta, muvaffak kılacaktır.

Büyük Türk milleti, on beş yıldan beri giriştiğimiz işlerde muvaffakiyet vadeden çok sözlerimi işittin. Bahtiyarım ki, bu sözlerimin, hiçbirinde milletimin, hakkımdaki itimadını sarsacak bir isabetsizliğe uğramadım.

 Bugün, aynı inan ve katiyetle söylüyorum ki, millî ülküye, tam bir bütünlükle yürümekte olan Türk milletinin büyük millet olduğunu bütün medenî âlem, az zamanda, bir kere daha tanıyacaktır.

Asla şüphem yoktur ki, Türklüğün unutulmuş büyük medeni vasfı ve büyük

medeni kabiliyeti bundan sonraki inkişafı ile, âtinin yüksek medeniyet ufkunda yeni

bir güneş gibi doğacaktır.

Türk milleti!

Ebediyete akıp giden her on senede, bu büyük millet bayramını daha büyük

şereflerle huzur ve refah içinde kutlamanı gönülden dilerim. Ne mutlu Türküm diyene!"

Not: Atatürk, 10 Yıl Söylev'ini Ekim ayının ortalarında bir gece geç saatlerde kendi el yazısı ve kurşun kalemle yazmıştır. 10. Yıl dönümü kutlamaları, Türk basının yanında Avrupa ve Amerika basınında da yer almış, kutlamalara büyük ilgi gösterilmiştir. 30 Ekim 1933 tarihli gazetelerde yayımlanan metin ile kendi yazdığı metin arasında farklılıklar vardır. Örneğin:

[...]"âtinin yüksek medeniyet ufkunda yeni bir güneş gibi doğacaktır. cümlesinden sonra, Atatürk <<Bu söylediklerim hakikat olduğu gün senden ve bütün medenî beşeriyetten dileğim şudur: Beni hatırlayınız.>> cümlesinin üzerini orijinal metinde(*) çizmiştir. Silinen bu sözlerin adeta bir ayrılık duygusu vermesi yüzünden genel sekreteri Yusuf Hikmet ve yazının taslağını gören diğer kişilerin bu cümlenin değiştirilmesini rica etmesi üzerine bu satırları çizmiştir.

(*)Orijinal metin için Bkz. Utkan Kocatürk, Atatürk Çizgisinde Geçmişten Geleceğe, s.399-410; Türk Parlamento Tarihi, TBMM IV. Dönem, 1931–1935, I. Cilt, TBMM Vakfı Yayınları Ankara, 1996.

Kaynakça:

"Atatürk'ün Yanı Başında; Çankaya Köşkü Kütüphanecisi Nuri Ulusu'nun Hatıraları", Derleyen: M. Kemal Ulusu, Doğan Kitap, Dokuzuncu Baskı, s.191.