Amasya Kararları (21/22 Haziran 1919)

"Amasya Kararları (1)", 21/22 Haziran 1919 gecesi, Mustafa Kemal Paşa, Ali Fuat Paşa, Rauf Bey ve Refet Bey'in katıldığı toplantıda, Amasya'da bulunmayan komutanların da makine başında onaylarıyla alınmış; birinci ve ikinci maddeleri aynen korunup üçüncü maddede küçük bir değişiklik yapılmış ve dördüncü madde eklenerek "Amasya Tamimi (2)" haline getirilmiştir.

"Amasya Kararları (1):

1-Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. Merkezi hükümetimiz İtilaf devletlerinin tesir ve denetimi altında kuşatılmış bulunduğundan üzerine aldığı sorumluluğun icaplarını yapamamaktadır. Bu hal milletimizi yok olmuş tanıttırıyor. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Milletin hal ve vaziyetini göz önünde tutmak ve haklarının sesini cihana işittirmek için her türlü tesir ve denetimden uzak bir milli heyetin varlığı elzemdir. Bunun için haberleşerek her taraftan gelen teklif ve milli arzu üzerine Anadolu'nun her bakımdan en emin mahalli olan Sivas'ta milli bir kongrenin süratle toplanması kararlaştırılmıştır. Bunun için tekmil Osmanlı vilayetlerinin her sancağından ve parti ihtilafları nazarı dikkate alınmaksızın muktedir ve milletin itimadına mazhar üç kadar kişinin mümkün olan süratle yetişmek üzere hemen yola çıkarılması icap etmektedir. Her ihtimale karşı bunun bir milli sır halinde tutularak dağdağaya mahal verilmemesi ve lüzum görülen mahallerde seyahatin kendini tanıtmadan yapılması.

2-Doğu Vilayetlerimiz adına 10 Temmuz'da Erzurum'da toplanması kararlaştırılan kongre için söz konusu vilayetlerin Müdafaai Hukuku Milliye ve Reddi İlhak cemiyetlerinden seçilen üyeler zaten Erzurum'a doğru yola çıkarılmışlardı. O vakte kadar diğer vilayetlerimizin delegeleri de Sivas'a varabileceklerinden Erzurum Kongresi'nin üyeleri de uygun görecekleri zamanda genel toplantıya dahil olmak üzere Sivas'a hareket edeceklerdir.

3-İşbu makalelere göre delegelerin Müdafaai Hukuku Milliye cemiyetleri ve belediye riyasetleri tarafından vesair şekillerde seçilecektir.

4-Bu kararların tertibatına, 3.Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, eski Bahriye Nâzırı Hüseyin Rauf Bey, 15.Kolordu Kumandanı Kâzım Karabekir Paşa, 13.Kolordu Kumandan Vekili Miralay Cevdet Bey, 3.Kolordu Kumandanı Refet Bey, Canik Mutasarrıfı Hamit Bey, 2.Ordu Müfettişi Cemal Paşa, 12.Kolordu Kumandanı Miralay Selahattin Bey, 20.Kolordu Kumandanı Ali Fuat Paşa, Bursa'da 17.Kolordu Kumandan Vekili Miralay Bekir Sami Bey, Edirne'de Kolordu Kumandanı Miralay Cafer Tayyar Bey ve diğer bazı mülki ve askeri önemli zevat tarafından çalışılacaktır. Bundan başka, eski Sadrazam Müşir Ahmet İzzet Paşa, Nafia Nâzırı Ferit Bey, Âyan üyelerinden Ahmet Rıza Bey gibi zevatın fikir ve mütalaaları alınacaktır.

5-Reddi İlhak ve Müdafaai Hukuku Milliye cemiyetlerinin verecekleri telgrafların telgrafhanelerce kabul edilmeyerek çekilmemesi, Posta ve Telgraf Müdüriyeti Umumisinden tamim edilmiştir. Bu husus kati surette reddedilerek haberleşmenin mutlaka serbestçe temini için gösterilerde bulunarak haberleşme temin edilecek ve temin olununcaya kadar gösterilere devam olunacaktır.

6-Askeri ve milli teşkilat, hiçbir şekilde ilga edilmeyecektir. Kumanda hiçbir şekilde terk edilemeyecek ve başkasına verilmeyecektir. Vatanın herhangi bir tarafından yeniden yapılacak düşman işgal harekâtı, bütün orduyu alakadar edecek ve ortaya çıkan vaziyete göre memleket müdafaasına birlikte girişilecektir. Bu sebeple kumandanlar derhal birbirlerini haberdar edeceklerdir. Silahlar ve mühimmat katiyen elden çıkarılmayacaktır."

"Amasya Tamimi (2):

22 Haziran 335 (22.06.1919)

Gazi Mustafa Kemal (Atatürk), Nutuk/Söylev, c.3 (Vesikalar/Belgeler), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1989, Vesika: 26, Şifre 194.

Vesika, 26.

Şifre

194

TAMİM

1-Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. Merkezi hükümetimiz İtilaf devletlerinin tesir ve denetimi altında kuşatılmış bulunduğundan üzerine aldığı sorumluluğun icaplarını yapamamaktadır. Bu hal milletimizi yok olmuş tanıttırıyor. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. Milletin hal ve vaziyetini göz önünde tutmak ve haklarının sesini cihana işittirmek için her türlü tesir ve denetimden uzak bir milli heyetin varlığı elzemdir. Bunun için haberleşerek her taraftan gelen teklif ve milli arzu üzerine Anadolu'nun her bakımdan en emin mahalli olan Sivas'ta milli bir kongrenin süratle toplanması kararlaştırılmıştır. Bunun için tekmil Osmanlı vilayetlerinin her sancağından ve parti ihtilafları nazarı dikkate alınmaksızın muktedir ve milletin itimadına mazhar üç kadar kişinin mümkün olan süratle yetişmek üzere hemen yola çıkarılması icap etmektedir. Her ihtimale karşı bunun bir milli sır halinde tutularak dağdağaya mahal verilmemesi ve lüzum görülen mahallerde seyahatin kendini tanıtmadan yapılması lazımdır.

2-Doğu Vilayetlerimiz adına 10 Temmuz'da Erzurum'da toplanması kararlaştırılan kongre için söz konusu vilayetlerin Müdafaai Hukuku Milliye ve Reddi İlhak cemiyetlerinden seçilen üyeler zaten Erzurum'a doğru yola çıkarılmışlardı. O vakte kadar diğer vilayetlerimizin delegeleri de Sivas'a varabileceklerinden Erzurum Kongresi'nin üyeleri de uygun görecekleri zamanda genel toplantıya dahil olmak üzere Sivas'a hareket edeceklerdir.

3-İşbu makalelere göre delegelerin Müdafaai Hukuku Milliye cemiyetleri ve belediye riyasetleri ve başka şekillerde seçilmesi ile hareketleri hakkındaki yüce vatanperver aracılığınızı ve isimleri ile hareket zamanlarının telgrafla bildirilmesini istirham ederim.

4-Bu telgrafın gelişinin hemen belirtilmesi rica olunur.

Mustafa Kemal

Hüsrev, Kâzım, Ali Fuat, Hüseyin Rauf

Amasya"

Kaynakça:

*Amasya Kararları için bakınız:

1-"Türk İstiklal Harbi, II. Cilt Batı Cephesi ı. Kısım, T.C. Genelkurmay Başkanlığı, Genelkurmay Basımevi, İkinci Basım, Ankara, 1994, s.92-93.

2-"Atatürk / Komutan İnkılâpçı ve Devlet Adamı Yönleriyle", T.C. Genelkurmay Başkanlığı, Genelkurmay Basımevi, Üçüncü Basım, Ankara, 1998, s.168-170.

3-Hüseyin Menç, "Milli Mücadele Yıllarında Amasya / Portreler-Belgeler", Ankara, 1992, s.94-95.

4-İsmet Görgülü, "Ana Hatlarıyla Türk İstiklal Harbi", Kastaş Yayınevi, s.156-158.

*Amasya Tamimi için bakınız:

1-Gazi Mustafa Kemal (Atatürk), Nutuk / Söylev, c.3 (Vesikalar / Belgeler), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1989, Vesika: 26, s.1232-1233.

2-Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Arşivi, Arşiv No: Atatürk, Dolap No: Özel, Göz No: 1. , Klasör No: VI. Dosya No: 1335-7, Fihrist No:1,1-1.

3-"Askeri Tarih Belgeleri Dergisi", Genelkurmay Basımevi, Ankara, Eylül 1978, Sayı:77, Belge No: 1687.

4-Hüseyin Menç, "Milli Mücadele Yıllarında Amasya / Portreler-Belgeler", Ankara, 1992, s.96-97.