Atatürk'ün Samsun'a çıktığı gün görev bölgelerine telgrafı (19 Mayıs 1919);

9.Ordu Kıtaatı Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919 günü öğleden evvel saat sekizde Samsun'a varıldığını ve kendisine verilen vazifeye başlandığını "Sadaret Makamına / Dahiliye Nezâreti'ne / Harbiye Nezâreti'ne / Erkânıharbiye-i Umumiye Riyaseti ile Padişahlık Mabeyin Başkâtipliği'ne telgraf ile bildirdikten sonra,  emrindeki vilâyetler mülkî âmirleri ile XV. Ve XX Kolordu Komutanlıklarına bölgelerindeki asayiş durumunu belirten bir rapor göndermeleri hakkındaki telgrafı şöyledir:

"9.Ordu Müfettişliği

İstihbarat

Şube

2

Sivas, Van, Erzurum, Trabzon, Ankara, Kastamonu, Mamuretilâziz, Diyarbekir Vilayetleriyle Erzincan Bağımsız Mutasarrıflığı'na

Erzurum'da 15. Kolordu Kumandanlığı'na

Ankara'da 20. Kolordu Kumandanlığı'na

1. Samsun'da birkaç gün kalacağım. Memleketin asayişi hakkındaki bilgi ve görüşlerinizle varsa eşkıyalığın sebepleri ve etkenleri ve derecesi ve önlenmesi için alınan en son tertibat hakkında acele ve kısa olarak aydınlatılmamı rica ederim. (Samsun'da birkaç gün kalacağım. asayiş-i memleket hakkındaki malûmat ve mütaâatı aliyyeleriyle mevcudise şekavetin esbab ve avamili ve derecesi ve men'i için ittihaz kılınan en son tertibat hakkında müstacelen ve muhtasaran tenvir buyrulmaklığını rica ederim.)

2. Sivas, Van, Erzurum, Trabzon, Kastamonu, Mamuretilâziz, Diyarbekir Vilayetleriyle Erzincan Bağımsız Mutasarrıflığı'na, 15. ve 20. Kolordu Kumandanlıklarına tebliğ edilmiştir.

   19.5.35'te (19 Mayıs 1919) telgrafla tebliğ edilmiştir (Hüsrev). (Sivas, Van, Erzurum, Trabzon, Ankara, Kastamonu, Mamuretilâziz, Diyarbekir vilayetleriyle Erzincan Müstakil Mutasarrıflığı'na, Onbeşinci ve Yirminci Kolordu Kumandanlıklarına tebliğ edilmiştir. 19-5-35 de telgrafla tebliğ edilmiştir. [Husrev].)

9.Ordu Kıtaları Müfettişi (9 uncu Ordu Kıtaatı Müfettişi)

M.Kemal" (M. Kemal)

Kaynakça:

1.Harp Tarihi Vesikaları Dergisi, E.U. Basımevi, Ankara, Yıl: 2, Haziran 1953, Sayı: 4, (166 sayılı Ordu Dergisine ektir..) Vesika No: 62'de telgrafın başında şu açıklama bulunmaktadır: "9 uncu Ordu Kıtaatı Müfettişi Mustafa Kemal Paşa'nın 19-Mayıs-335 (1919) Samsun'a çıktıkları günü, Müfettişlik emrinde bulunan ve Müfettişliği civar bölgelerdeki mülkî âmirlerle Erzurum'daki XV nci ve Ankara'daki XX nci Kolordu Kumandanlıklarına bölgelerinin asayiş durumlarını belirten bir raporun gönderilmesi hakkında çektikleri telgrafa aittir."

2.Mustafa Onar, "Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı Yazışmaları I", T.C. Kültür Bakanlığı, Atatürk Dizisi: 45, Ankara 1995, s.36'dan aktaran "Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 2, (1915-1919)", Kaynak Yayınları, İstanbul Mayıs 1999, s.309.

Not: Atatürk, 25 Mayıs 1919 günü Samsun'dan ayrılmış, öğleden sonra otomobille Havza'ya gelmiştir.