Atatürk'ün, Samsun'dan Harbiye Nezareti'ne Telgrafı (20 Mayıs 1919);

"Şube 2M/2024

2834

22 Mayıs 1335 (1919)

Ş.2

1 K.

5-22

Samsun'dan Harbiye Nezâreti'ne Gelen Şifredir

1. 9 Mart 35 (9 Mart 1919) tarihinde mahalli hükümetin haberi olmaksızın Samsun'a çıkan iki yüz (200) İngiliz askerine ilaveten 17 Mayıs 35 (17 Mayıs 1919) günü de yüz (100) kadar İngiliz askeriyle bir kısım hayvan ve harp malzemesinin çıkarılmış olduğu (Samsun'a) varışımda anlaşılmıştır ve bu konuda Canik mutasarrıflığının İngiliz siyasi temsilcisinden bilgi istemesine yazılı cevap verilmediği ve bu son askerden bir kısmının Sivas'a gönderileceğinin İngiliz siyasi temsilcisinin sözlü ifadesinden anlaşıldığı, mutasarrıflıktan benim makamıma cevap olarak bildirildi; son askerle beraber gelen ve bugün Samsun'da bulunan Yüzbaşı Richard ve Yüzbaşı Miles adındaki iki İngiliz subayının da Sivas kontrol subayı oldukları kartvizitlerinden anlaşılıyor.

   
   

2. İngilizler Mütareke hükümlerine aykırı olarak, istedikleri yere asker çıkarır ve hele müfrezelerini içerdeki vilayetlere de sevk ederlerse Osmanlı Hükümeti'nin nüfuz ve mevcudiyetini göstermeye ve memleketin asayişini sağlamaya yönelik olan görevimin yerine getirilmesi tabii ki zor olacağı ve halk üzerinde etkilerini göstermeye başlayan sükûn ve mânevi güvenin de sarsıntıya uğrayacağı tabiidir. Bundan sonra, bence içinde bulunduğumuz siyasi şartlar ve sizin görüşleriniz göz önünde tutularak bu gibi durumlara karşı gerektiği gibi hareket edilecekse de, Mütareke hükümlerine ve milli hukukumuza aykırı olan bu türlü tecavüzlerin önlenmesinin Babıâli'ce sağlanması ve siyasi vaziyetten icap ettikçe benim de haberdar edilmemi rica ederim. Sadaret Yüksek Makamına ve Harbiye Nezâreti'ne arz edilmiştir.

   
   

   20 Mayıs 35

   (20 Mayıs 1919)

9.Ordu Kıtaları Müfettişi

Mustafa Kemal"

Kaynakça:

1.Harp Tarihi Vesikaları Dergisi, E.U. Basımevi, Ankara, Yıl: 2, Haziran 1953, Sayı: 4, (166 sayılı Ordu Dergisine ektir..) Vesika No: 628'de telgrafın başında şu açıklama bulunmaktadır: "9 uncu Ordu Kıtaatı Müfettişi Mustafa Kemal Paşa'nın, İngilizlerin mahallî hükümetin haberi olmaksızın Samsun'daki kuvvetlerini takviye ve bunlardan bir kısmını memleket içerlerine sokmaları ve bu suretle İngilizlerin mütarekename hükümlerine aykırı hareket ettikleri, bu yüzden devletin nüfuz ve mevcudiyetini haleldar ettikleri ve memeleket asayişini temine matuf olan vazifesinin ifasında zorluğa uğrayacağı, halkın güvenini sarsacağı, millî hukukumuza aykırı olan bu gibi tecavüzlerin men'ine ve siyasî durumdan kendisinin tenvir edilmesine dair Harbiye Nezareti'ne yaptığı bir teklife aittir."

2.Mustafa Onar, "Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı Yazışmaları I", T.C. Kültür Bakanlığı, Atatürk Dizisi: 45, Ankara 1995, s.36-37.

3."Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 2, (1915-1919)", Kaynak Yayınları, İstanbul Mayıs 1999, s.3313.

4.Sadi Borak, "Atatürk'ün Resmi Yayınlara Girmemiş Söylev ve Demeç, Yazışma ve Söyleşileri", Kaynak Yayınları, 2. Basım, Şubat 1997, s.318.