Başkumandan Gazi Mustafa Kemal Paşa'dan İzmir'de İngiliz Amirali Nicholson'a [28 Eylül 1922];

Vakit, 1 Ekim 1922, No: 1724, s.1

"İzmir, 28 Eylül 1922

Sayın Amiral,

27 Eylül tarihli mektubunuza karşılık olarak, ilişikteki telgrafı ekselans General Harington'a lütfen iletmenizi dilerim.

Yüksek saygılarımın kabulünü rica ederim.

Mustafa Kemal"

Belgede sözü edilen telgraf, 1 Ekim 1922 tarihli dönemin Vakit, Tevhidi Efkar ve İkdam gazetelerinde yayımlanmıştır.

"General Cenapları

27 Eylül 338 [1922] tarihli telgrafnamenizi almakla şerefyabım. Trakya'da işlenmekte olan facialar ve mezalimden dolayı ne derece üzüldüğümüzü kolaylıkla tasavvur edebilirsiniz. Askeri vaziyet üzerinde tesirli olan Yunan donanmasının İstanbul'dan uzaklaştırıldığı keyfiyetine gelince, bunun bir daha dönmesine müsaade edilmeyeceğine dair bir delil arzu etmekteyiz.

Ümit etmek isterim ki, işgal kuvvetleri tarafından İstanbul ahalisine tatbik edilmekte olan fevkalade baskı tedbirlerini ve Anadolu limanlarına seyrüsefer etmek hususundaki yasakları lağvedeceksiniz. İstanbul'da tatbiki tasavvur ve Çanakkale'de tatbik edilen tahribata gelince; emlaki tahrip etmek gayri meşru bir harekettir.

Bizim olurumuz olmaksızın verilen bir tarafı tutar şekildeki kararlara rağmen, silahlar ile mühimmat dahi, meşru surette bize aittir.

Yeni yanlış anlamalardan kaçınmak maksadıyla, yeni tedbirlerden olmak üzere, bulundukları yerlerde beklemeleri ve herhangi bir hadiseye meydan vermekten kaçınmaları için Çanakkale cephesindeki kuvvetlerimizin kumandanlığına emir verdim. Fransızlar ile İtalyanlar gibi, sizin dahi Asya sahilinde bulunan kıtalarınızı geri çekmeye hazır olduğunuz takdirde, Boğazlar sahilinde bulunan kıtalarımıza, yavaş yavaş geri çekilmeleri ve yalnız mülki idare ile polis teşkilatını tanzim etmekle yetinmeleri hususunda emir vermeye hazırım.

Büyük Millet Meclisi ile doğrudan doğruya temasta bulunmak üzere Ankara'ya dönüyor isem de, sizinle görüşmek şerefine nail olmak üzere ilk fırsattan istifade edeceğim.

Başkumandan

Mustafa Kemal"

Belgede sözü edilen telgraf ayrıca "Atatürk'ün Tamim Telgraf Ve Beyannameleri IV.", Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1991 Belge No: 496, s.488-486.'de 1 Ekim 1922 Vakit gazetesinden tercüme edilerek yayımlanmıştır:

496-

HARİNGTONA VERİLEN CEVAP

(28.IX.1922]

Trakyada Yunan zulümleri - Yunan donanması - Boğazlardan tahribatsız çekilmek

General Cenapları,

27 Eylül 338 [1922] tarihli telgrafnamenizi almakla şerefyabım. Trakya'da ika edilmekte olan fecayi ve mezalimden dolayı ne derece müteessir olduğumuzu suhuletle tasavvur edebilirsiniz. Vaizyeti askeriye üzerinde haizi tesir olan Yunan donanmasının İstanbul'dan uzaklaştırıldığı keyfiyetine gelince, bunun bir daha avdet etmesine müsaade edilmeyeceğine dair bir delil arzu etmekteyiz.

Ümit etmek isterim ki, kuvayı işgaliye tarafından İstanbul ahalisine tatbik edilmekte olan fevkalâde tedabiri tazyikiyeyi ve Anadolu limanlarına seyrüsefer etmek hususundaki memnuniyetleri lağv edeceksiniz. İstanbul'da tatbiki tasavvur ve Çanakkale'de tatbik edilen tahribata gelince; emlâki tahrip etmek gayri meşru bir harekettir.

Bizim muvakatımız olmaksızın verilen bir tarafı iltizam eder şekildeki mukarrerata rağmen, esliha ile mühimmat dahi, sureti meşruda bize aittirler.

Yeni sui tefehhümlerden içtinap edilmek maksadıyla, yeni tedabirden olmak üzere, bulundukları yerlerde tevekkuf etmeleri ve her hangi bir hadiseye meydan vermekten içtinap eylememleri için Çanakkale cephesindeki kuvvetlerimizin kumandanlığına emir verdim. Fransızlar ile İtalyanlar gibi, sizin dahi Asya sahilinde bulunan kıtaatınızı geri çekmeğe hazır olduğunuz takdirde, Boğazlar sahilinde bulunan kıtalarımıza, yavaş yavaş geri çekilmeleri ve yalnız idarei mülkiye ile polis teşkilatını tanzim etmekle iktifa etmeleri hususunda emir vermeye hazırım.

Büyük Millet Meclisi ile doğrudan doğruya temasta bulunmak üzere Ankara'ya avdet ediyor isem de, sizinle görüşmek şerefine nail olmak üzere ilk fırsattan istifade edeceğim.

Başkumandan

Mustafa Kemal"