Doğu Cephesi Kumandanı Kâzım Karabekir Paşa'ya [8 Ekim 1922];

"Türkiye Büyük Millet Meclisi

İcra Vekilleri Heyeti Riyaseti

Kalemi Mahsus Müdüriyeti

Adet: 2/583

Şifre

Zata Mahsustur.

Makine Başında.

Ankara

8.10.338 [1922]

Takiben Trabzon'da

Doğu Cephesi Kumandanı Kâzım Karabekir Paşa Hazretleri'ne

C. 6.10.1338 [1922] şifreye: Görüşünüz şimdiye kadar yapılmış olan siyasi icraat ve teşebbüslere uygundur, Efendim.

Başkumandan

Mustafa Kemal"

Not:

Belge, Kâzım Karabekir Paşa'nın 1930'da yıllarında yazdığı, yayınlanmasını vasiyet ettiği İstiklal Harbimiz adlı eserde şu açıklamayla yer almaktadır:

[...]

"Şimdiye kadar yazdıklarıma ek olarak Mudanya Konferansı sırasında tutulması lâzım gelen hareket hattımız hakkındaki görüşlerimi de bildirdim. Aldığım şu cevap arkadaşlarımızla görüş ve kavrayış birliğimizin yeni bir delili idi:

"Ankara

8.10.1336

Şark Cephesi Kumandanı Kâzım Karabekir Paşa Hazretleri'ne,

C. 6.10.1338 şifreye: Mütalaanız şimdiye kadar yapılmış olan icraat ve teşebbüsat-ı esasiyeye mutabıktır efendim.

Başkumandan

Mustafa Kemal"

İşte isitklâl Harbimiz bu suretle görüş birliğiyle sona erdi. Gerçi milletimizin istiklâlini kurtarmak için dört yıldır askerî, idari Ve siyasî icraat ve teşebbüslerimiz hakkında Mustafa Kemal Paşa ile bazı fikir ayrılıklarımız dolayısiyle münakaşalarımız olmuştu. Fakat sonunda fikir ve el birliğiyle yürümek ve başarılı olmak büyük mazhariyetti. Çünkü her fikrimiz, her hamlemiz şuurlu, hesaplı ve tabiî neticeleri de başarılı idi. Benim, fikirlerimi apaçık bütün samimiyetle söyler ve yazar bir adam olduğumu ve bütün düşüncelerime hakim olan ruhun da millet ve memleket meselesi olduğunu Mustafa Kemal Paşa çoktan beri bilirdi. Bu dört yıllık müşterek fedakârlığımızdaki feragat ve vefakârlık ve açık yürekliliğimi daha yakından sonuna kadar görmüşlerdi. Bundan sonra yüz yüze, göz göze görüşmekle hassalarımdan hiç bir şey kayıp etmediğimi ve düşüncelerimdeki samimiyeti daha kolay gösterebilecektim. Ancak bundan sonraki işlerimizde mesele ruhî bakımdan daha çetin olacaktı... (Bkz. Kazım Karabekir, "İstiklal Harbimiz, -Yasaklanan Kitap-", Turuva Yayınları, 5.Cilt, 1.Baskı: Eylül 2019, İstanbul, s.2202-2203.)

Kaynakça:

1-Aslı Cumhurbaşkanlığı Arşivi, Vesika No: 15031'de bulunan eski yazı belgenin fotokopisi Atatürk'ün Bütün Eserleri Arşivi'ndedir. Eski yazı belge Musa Sarıkaya tarafından okunmuş, Atatürk'ün Bütün Eserleri Cilt: 14, (1922)", Kaynak Yayınları: 392, Birinci Basım: Haziran 2004, s.404'te yayımlanmıştır.