Mudanya'da Konferansı Reisi Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa'ya [8 Ekim 1922];

*"Mudanya'da Konferansı Reisi Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa'ya

Tel

Makine Başında

Ankara,8.10.338 [1922]

Mudanya'da Konferansı Reisi Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa Hazretleri'ne

General Harington'un bu sabah zatı devletlerine gönderdiği mektup aynen Heyeti Vekile'ye takdim edildi. bu mektuba tarafı samilerinden verilen muhteviyata da heyeti vekile öğrenildi.

Trakya'nın derhal tahliyesiyle beraber, Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetine teslimini temin etmek üzere toplanan Mudanya Konferansı'nın bugüne kadar cereyanı esnasında taahhüt etmiş olduğunuz noktalara tamamen riayetkâr kaldık. Konferans lüzumsuz uzattırılmakta olduğu halde dahi konferanstan barışçı ve uzlaşıcı bir netice alınacağı ümidiyle riayetkâr kalınmaktadır. Ancak belirsiz bir zaman için atalete mahkûm kalmayı Müttefiklerin generallerinin de tasvip edeceklerini zannetmeyiz. General Harington'un askeri hareket diye vasıflandırdığı(1) harekâtın ordunun dahili harekâtından olduğu hakkındaki izahatımız(2) hakikati aydınlatmış olacaktır. Ancak Mudanya Konferansı müzakerelerinin cereyan ettiği ve bu münasebetle askeri harekâtımızı durdurmuş bulunduğumuz esnada İngilizlerin Anadolu sahillerinde muharebe tertibat ve tedbirleri almaya ve kuvvetlerini artırmaya devam etmeleri ve aynı zamanda Trakya'da Yunan ordusunun(3) yeniden harbi devam ettirmeye muktedir vaziyet meydana getirmekte faaliyet icrasına müsaade olunması mesuliyetini müsebbiplerine atfetmek mecburiyetindeyiz. Mudanya Konferansı'nı hak ve adalete kavuşmuş(4) ve harp halinin bitmesini temin edecek güzel bir neticeye ulaştırmak hususunda zatı devletlerinin barışçı mesaisi takdire değer ve tamamen hükümetimizin hissiyat ve görüşüne uygun görülür. İngiliz generalinin bizim için hayati ve ertelenemez noktalar üzerinde düşmanlarımıza fırsat verecek uzun beklemelere meydan bırakmaksızın, İngiliz milletinin hakiki barışçı eğilimleri dairesinde hareketle, bütün cihanın sabırsızlıkla beklediği Doğu barışının ilk(5) temel taşını koymaya girişmesiyle yapacağı mühim ve insani vazifenin ne kadar büyük olduğu kendilerince de(6) takdir olunur. Görüşlerimizin meşru ve makul olduğuna en yakın ve bariz bir delil olmak üzere aynı konferansa dahil bulunan Fransız ve İtalyan generallerinin Trakya'nın derhal düşmandan tahliye edilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetine teslimi hususunda ortaya çıkan ve olumlu kanaatlerini gösterebiliriz. Konferansın olumsuz(7) neticeye doğru daha fazla devamından hasıl olacak(8) sakıncaların ve bütün medeniyet cihanı gözündeki büyük mesuliyetin müsebbipleri biz olmadığımızı ve olmak istemediğimizi dünyanı takdir edeceğine şüphemiz yoktur. Her halde konferansın bir iki gün zarfında neticelenmesi sabırsızlıkla beklenir.

Başkumandan

Mustafa Kemal"

**"Mudanya'da Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa Hazretleri'ne

Türkiye Büyük Millet Meclisi

İcra Vekilleri Heyeti Riyaseti

Kalemi Mahsus Müdüriyeti

Adet: 2/586

Şifre

Makine Başında

8.10.338 [1922]

Mudanya'da Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa Hazretleri'ne

Konferans ne oldu? Devletlilerin aldığı haberleri ve görüp duyduklarını(1) makine başında bekliyorum.

Başkumandan

Mustafa Kemal"

***"Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa'ya

Türkiye Büyük Millet Meclisi

İcra Vekilleri Heyeti Riyaseti

Kalemi Mahsus Müdüriyeti

Adet

Telgraf

Makine Başında

8.10.38 [1922]

"Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa Hazretleri'ne

Dünkü konferans toplantısı müzakereleri hakkında makine başında malumat verilmesini rica ederim.

Başkumandan

Mustafa Kemal"

Kaynakça:

*: "TBMM Gizli Celse Zabıtları, c.3", Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara, 1985, s.912-913;

D.B.A.- S. Türk (T.C. Dışişleri Bakanlığı Arşivi, Siyasi, Türkiye) K. 41/1'den aktaran: Bilâl N. Şimşir, "Atatürk İle Yazışmalar 1 (1920-1923), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1981, s.378-379.

Not:

1-"Vasıflandırdığı" sözcüğünün aslı olan "tavsif ettiği" sözcükleri yerine TBMM Gizli Celse Zabıtları'nda yanlışlıkla "tavsir ettiği".

2-"Atatürk İle Yazışmalar 1'de "izahınız".

3-TBMM Gizli Celse Zabıtları'nda "Trakya'da bulunan ordusunun".

4-"Kavuşmuş" sözcüğünün aslı olan "mukarin" sözcüğü yerine, TBMM Gizli Celse Zabıtları'nda yanlışlıkla "mukavim".

5-"İlk" sözcüğü TBMM Gizli Celse Zabıtları'nda yok.

6-"De" bağlacı Atatürk İle Yazışmalar 1'de yok.

7-"Olumsuz" sözcüğünün aslı olan "menfi sözcüğünün yerine, TBMM Gizli Celse Zabıtları'nda "verdiği".

8-"Hasıl olacak" sözcüklerinin aslı olan "tahassül edecek" sözcüklerinin yerine, TBMM Gizli Celse Zabıtları'nda "tahassul eden". (Bkz: "Atatürk'ün Bütün Eserleri, c.13, (1922-)", Kaynak Yayınları: 392, Birinci Basım: Haziran 2004, s.400-401.)

**: Dr. Cengiz Kürşat, "Mudanya Konferansı ve Mudanya Mütarekesi Belgeleri" Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Temmuz 2000, sayı 42, s.27.

Not:

1-Aslı "Müstahberat ve Mahsusatı devletlerini"; (Bkz: "Atatürk'ün Bütün Eserleri, c.13, (1922-)", Kaynak Yayınları: 392, Birinci Basım: Haziran 2004, s.402.)

***: Dr. Cengiz Kürşat, "Mudanya Konferansı ve Mudanya Mütarekesi Belgeleri" Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Temmuz 2000, sayı 42, s.27.